PMR Research jest wyspecjalizowanym działem firmy PMR, świadczącym usługi dostosowane do indywidualnych potrzeb klientów. Oferujemy pełną gamę usług badania rynku (badania ilościowe i jakościowe) w Europie Środkowo-Wschodniej. Jesteśmy członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Badaczy Rynku i Opinii ESOMAR.

PMR Research świadczy w Czarnogórze następujące usługi:

1. Badania konsumenckie
   
   • Testy produktów, w tym testy: opakowań, smaku, zapachu, wyglądu, nazw, prototypów itp. (więcej informacji o testach Central Location Test)
   • Testy konceptów reklamowych
   • Badania typu usage & attitude
   • Badania świadomości marki, brand tracking
   • Badania wizerunku marki (więcej informacji o naszej metodologii na podstronie Brand Image Insight)
   • Badania pozycjonowania marek
   • Badania skuteczności kampanii reklamowych
   • Badania satysfakcji klienta
   • Badania segmentacyjne
   • Badania cen
2. Badania business-to-business (B2B)
   • Analizy (raporty) branżowe obejmujące szacowanie wielkości rynku, udziałów głównych graczy i prognozowanie (więcej informacji o naszej metodologii na podstronie PMR MarketInsight)
   • Badania satysfakcji klienta
   • Badania satysfakcji partnerów biznesowych
   • Badania wśród pracowników
   • Analizy kanałów dystrybucji
   • Analizy konkurencji
   • Profile głównych graczy rynkowych
   • Badania segmentacyjne
   • Badania cen
   • Badania pozycjonowania marek
   • Tworzenie baz danych.
3. Badania rynku farmaceutycznego i medycznego

Dlaczego warto inwestować?

Wprowadzenie euro jako waluty Rozpoczęty proces akcesji do UE Zwiększenie stabilności państwa Stabilny wskaźnik wzrostu PKB Wykwalifikowana siła robocza Najniższy w Europie podatek dochodowy od osób prawnych w wysokości 9%

Środowisko gospodarczo-handlowe

Czarnogóra, najmniejsze z państw powstałych po rozpadzie dawnej Jugosławii, oferuje wyjątkowe możliwości, szczególnie w sektorze turystycznym, ale także w rolnictwie, energetyce, bankowości i przemyśle metalurgicznym. Pomimo iż proces przystąpienia do Unii Europejskiej został rozpoczęty dopiero niedawno, w Czarnogórze nastąpiło już jednostronne wprowadzenie euro, co zwiększa stabilność inwestycji. Dodatkowo działalność handlowa czerpie korzyści z wykwalifikowanej siły roboczej, stosunkowo niskich kosztów zatrudnienia i najniższego w Europie podatku dochodowego od osób prawnych w wysokości zaledwie 9%. Jednak dla tak krótko istniejącego państwa kluczową kwestią w najbliższych latach będzie wprowadzenie zasad nowoczesnego wolnego rynku, opanowanie szarej strefy gospodarki, a także zredukowanie udziału przestępczości zorganizowanej w ekonomii. Należy wreszcie zauważyć, że w Czarnogórze możliwe jest otwarcie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w ciągu zaledwie czterech dni, przy minimalnym kapitale w wysokości jednego euro.

Wzrost PKB w Czarnogórze osiągnął średnią wysokość 7,1% rocznie w okresie od 2005 do 2008 roku, kiedy to PKB wzrosło o 7,5%. Prognozy na najbliższe lata są mniej pozytywne i przewidują spadek gospodarczy o 2,7% w 2009 oraz 1,95% w 2010. Będzie to efekt globalnego spowolnienia gospodarczego i jego wpływu na Czarnogórę, jako że straty odniesie sektor turystyczny, a popyt na czarnogórskie towary eksportowe ma się znacznie obniżyć. Państwo to nie może również skorzystać z możliwości obniżenia wartości lokalnej waluty wobec euro i przez to zmniejszyć koszty dóbr towarów importowanych z Czarnogóry.

Wskaźnik inflacji zanotowany w Czarnogórze w 2007 osiągnął poziom 3,52%, by w kolejnym roku wzrosnąć do 8,99%. Oczekuje się, że w 2009 nastąpi spadek do 1,65% w wyniku spowolnienia gospodarki wywołanego kryzysem światowym.

Bezrobocie w Czarnogórze, jak i w wielu innych krajach bałkańskich, jest wciąż bardzo wysokie i w 2007 wyniosło 16,5%. Wartości przewidywane na lata 2008 i 2009 pokazują wzrost o pół punktu procentowego rocznie, co daje odpowiednio 17% i 17,5% w tych latach.

Wartość towarów i usług importowanych do Czarnogóry w 2007 osiągnęła 2 mld euro, podczas gdy wartość dóbr i usług eksportowych została oszacowana na 0,66 mld euro. Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w 2007 wyniosła 1,01 mld euro.

Najatrakcyjniejsze sektory przemysłowe to:

• Turystyka,
• Rolnictwo,
• Energetyka,
• Bankowość,
• Przemysł metalowy,
• Produkcja żywności.

W 2002 roku Czarnogóra zastąpiła swoją walutę euro, mimo że nie jest jeszcze państwem członkowskim Unii Europejskiej. 
 

Środowisko społeczne

Liczba ludności Czarnogóry na rok 2008 wyniosła 0,6 mln mieszkańców, czyniąc z niej najmniejsze państwo pośród republik dawnej Jugosławii, a także jeden z najmniejszych krajów Europy. Pod względem narodowości największymi grupami są: Czarnogórcy (43%), Serbowie (32%), Bośniacy (8%), Albańczycy (5%) i inni – Muzułmanie, Chorwaci, Romowie (12%). Czarnogóra posiada dwa uniwersytety oraz kilka szkół zapewniających wyższe wykształcenie. Czarnogórcy deklarują przynależność do następujących wyznań: prawosławie (74,2%), islam (17,7%), katolicyzm (3,5%), inne (0,6%), niesprecyzowane (3%), ateizm (1%). Średnie wynagrodzenie mieszkańców Czarnogóry w 2008 wyniosło 609 euro.

Według badań Transparency International, Czarnogóra jest jednym z krajów najmocniej dotkniętych korupcją. Indeks percepcji korupcji (CPI), ilustrujący percepcję problemu przez społeczeństwo kraju, w 2008 wyniósł 3,4, dając Czarnogórze 85. miejsce w rankingu światowym. Pomimo tak niskiej pozycji jest to wzrost w porównaniu do 3,3 w 2007 roku. 
 

Środowisko technologiczne i infrastruktura

Czarnogórska infrastruktura w zakresie B+R (badania i rozwój) jest bardzo ograniczona, stawiając Czarnogórę w tyle za innymi, bardziej rozwiniętymi przemysłowo krajami dawnej Jugosławii, jak Słowenia, Chorwacja czy Serbia. Mimo iż Czarnogóra jest niewielkim państwem, oczekujemy, że nowa infrastruktura będzie powstawać w miarę wprowadzania dalszych inwestycji.

Czarnogóra jest uzależniona pod względem źródeł energii. Całkowite zaopatrzenie w gaz oraz jedna trzecia energii elektrycznej pochodzą z importu. Państwo to posiada jednak ogromny potencjał pod względem wytwarzania energii wodnej na rzekach Piva i Zeta. Obecna moc produkcji energii elektrycznej zainstalowanej na obszarze państwa wynosi 859 MW, z czego energia wodna odpowiada za 76%, zaś pozostałe 24% pochodzi z jednej elektrowni węglowej. Jeśli chodzi o paliwa kopalne, kraj posiada złoża węgla o niskiej zawartości siarczanu i popiołu, złoża węgla brunatnego oraz ropy i gazu. Trzeba zaznaczyć, że z powodu tak wysokiej zależności od dostaw zagranicznych rząd zamierza podwyższyć wydajność o dodatkowe 700 MW do roku 2025, co będzie kosztować 836 mld euro.

Co ciekawe, Czarnogóra posiada najwyższy wskaźnik telefonii komórkowej w Europie – 1,31% mln użytkowników, czyli 211%. Jednocześnie penetracja internetu przekracza 30%.

Transport kolejowy w Czarnogórze składa się z 250 km torów, z czego 68% to linie zelektryfikowane. Sieć głównych dróg składa się z 1 729 km dróg utwardzonych, z których żadna nie jest autostradą. Z powodu dużej górzystości terenu istnieje tu wysoka liczba konstrukcji inżynierskich.
 

Środowisko polityczne

Czarnogóra jest republiką parlamentarną. Parlament – Zgromadzenie Narodowe – składa się z liczby członków proporcjonalnej do liczby głosujących w stosunku jeden do 6 000, obecnie ta liczba wynosi 78 deputowanych; wybierani są co cztery lata. Głową państwa jest prezydent wybierany na pięcioletnią kadencję. Premiera powołuje Zgromadzenie Narodowe. Najbliższe wybory parlamentarne rozpisane są na 2010, a prezydenckie – na 2013 rok.

Czarnogóra nie jest członkiem Unii Europejskiej, jednakże ma dostęp do przedakcesyjnych funduszy, które pomogą napędzić rozwój państwa, a w przyszłości ułatwią otrzymanie pełnego statusu członkowskiego.

Od 2007 Czarnogóra cieszy się wolną wymianą handlową z państwami Środkowoeuropejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (CEFTA) – to jest z Albanią, Bośnią i Hercegowiną, Chorwacją, Serbią, Macedonią, Mołdawią i Kosowem – a także, od 2000, z Rosją. Większość czarnogórskich towarów (produkty rolnicze, młode bydło rzeźne oraz produkty tekstylne) jest też przesyłanych do krajów UE bez kontyngentów czy opłat celnych.

Czarnogóra jest członkiem wszystkich większych organizacji międzynarodowych poza WTO. 
 

Dane ogólne

Powierzchnia: 14 026km²
Liczba ludności: 0,6 mln (2008)
Stolica: Podgorica
Języki: czarnogórski (urzędowy) 22%, serbski 63,6%, bośniacki 5,5%, albański 5,3%
Skład etniczny: Czarnogórcy 43%, Serbowie 32%, Bośniacy 8%, Albańczycy 5%, pozostali (Muzułmanie, Chorwaci, Romowie) 12%.
Państwa ościenne: Albania 172 km, Bośnia i Hercegowina 225 km, Chorwacja 25 km, Kosowo 79 km, Serbia 124 km

Główne wskaźniki ekonomiczne

	2006	2007	2008	2009f	2010f
PKB (EUR mld)	2,15	2,81	3,29	3,28	3,25
Ludność (mln)	0,6	0,6	0,6	0,6	0,6
PKB per capita (EUR)	3 582	4 683	5 487	5 470	5 413
PKB (w cenach stałych r-d-r %)	8,6	10,7	7,5	-2,7	-1,95
Eksport, wartości realne, r-d-r (%)	40	37
Import, wartości realne, r-d-r (%)	32	55
Inflacja CPI (średnio, r-d-r %)	2,12	3,52	8,99	1,65	-0,2
Wynagrodzenie miesięczne, nominalnie (EUR)	397	497	609
Stopa bezrobocia (%)	14,7	16,5	17,0	17,5
BIZ netto (EUR mld)	0,5	0,52
BIZ % PKB	23	18,5
Kurs wymiany średni do USD	0,7964	0,7345	0,6827
Kurs wymiany średni do EUR	1	1	1	1	1

Ostatnia aktualizacja: II kwartał 2009
 

Przydatne informacje

Waluta: euro (wprowadzone jednostronnie)
Strefa czasowa: GMT +1
Kod telefoniczny: +382


Jeśli chcieliby Państwo dowiedzieć się więcej na temat możliwości wejścia na rynek czarnogórski, prosimy o bezpośredni kontakt:
tel. (48 12) 618 90 80
faks (48 12) 618 90 08
e-mail: info@pmr-r.com

---

---

Czarnogóra badania rynku
PMR Research to firma badawcza oferująca pełną gamę usług badawczych (badania ilościowe i jakościowe), a także usługi wyszukiwania informacji i przygotowywania analiz branżowych w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. PMR Research realizuje badania konsumenckie (takie jak np. badania satysfakcji, segmentacja rynku, badania wizerunku marki, produktu i inne) i badania firm (business to business) oraz przygotowuje kompleksowe analizy branżowe.

Czarnogóra konsulting
PMR Consulting specjalizuje się w usługach doradczych dla firm zainteresowanych inwestycjami w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Typowe projekty konsultingowe obejmują doradztwo strategiczne przy bezpośrednich inwestycjach zagranicznych, zarówno przy fuzjach i przejęciach, jak i przy inwestycjach typu greenfield. PMR Consulting specjalizuje się również w usługach badania otoczenia konkurencyjnego, poszukiwaniu partnerów biznesowych, dystrybutorów i potencjalnych dostawców.