PMR Research jest wyspecjalizowanym działem firmy PMR, świadczącym usługi dostosowane do indywidualnych potrzeb klientów. Oferujemy pełną gamę usług badania rynku (badania ilościowe i jakościowe) w Europie Środkowo-Wschodniej. Jesteśmy członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Badaczy Rynku i Opinii ESOMAR.

PMR Research świadczy w Serbii następujące usługi:

1. Badania konsumenckie
   
   • Testy produktów, w tym testy: opakowań, smaku, zapachu, wyglądu, nazw, prototypów itp. (więcej informacji o testach Central Location Test)
   • Testy konceptów reklamowych
   • Badania typu usage & attitude
   • Badania świadomości marki, brand tracking
   • Badania wizerunku marki (więcej informacji o naszej metodologii na podstronie Brand Image Insight)
   • Badania pozycjonowania marek
   • Badania skuteczności kampanii reklamowych
   • Badania satysfakcji klienta
   • Badania segmentacyjne
   • Badania cen
2. Badania business-to-business (B2B)
   • Analizy (raporty) branżowe obejmujące szacowanie wielkości rynku, udziałów głównych graczy i prognozowanie (więcej informacji o naszej metodologii na podstronie PMR MarketInsight)
   • Badania satysfakcji klienta
   • Badania satysfakcji partnerów biznesowych
   • Badania wśród pracowników
   • Analizy kanałów dystrybucji
   • Analizy konkurencji
   • Profile głównych graczy rynkowych
   • Badania segmentacyjne
   • Badania cen
   • Badania pozycjonowania marek
   • Tworzenie baz danych.
3. Badania rynku farmaceutycznego i medycznego

Dlaczego warto inwestować?

Zaangażowanie w ideę wstąpienia do UE Wdrażanie reform mających na celu zharmonizowanie środowiska prawnego z UE Największy spośród krajów byłej Jugosławii Tradycje przemysłowe Korzystne położenie geograficzne pomiędzy UE i Środkowym Wschodem Wykształcona siła robocza Stosunkowo niskie koszty zatrudnienia Kontakty z gospodarkami Zachodu nawet w latach komunizmu Liczba absolwentów uczelni wyższych rośnie o 14% rocznie

Środowisko gospodarczo-handlowe

Serbia, dawniej główne państwo byłej Jugosławii, po okresie przedłużającego się komunizmu pod rządami Slobodana Miloševića, teraz wraca na europejską scenę gospodarczą. Przed rozpadem Jugosławii Serbia miała udział w dobrze rozwiniętym (w porównaniu do krajów Europy Środkowo-Wschodniej) przemyśle, jednak wojna z sąsiadami, upadek Związku Radzieckiego i lata sankcji gospodarczych zmniejszyły jej potencjał ekonomiczny. Obecnie, po sondażu w 2008 roku, Serbia wydaje się być zaangażowana w przystąpienie do Unii Europejskiej, a nawet zaczęła wspomagać ściganie winnych zbrodni wojennych z lat dziewięćdziesiątych, przekazując Radovana Karadžića (byłego przywódcę bośniackich Serbów) do Hagi. Serbia jest obecnie w trakcie harmonizowania swoich standardów prawnych z dyrektywami UE, posiada niskie koszty zatrudnienia i dobrze wykształconą siłę roboczą. Kluczowe sektory stanowiące interesujący cel inwestycji obejmują rolnictwo, przemysł motoryzacyjny, lotnictwo, budownictwo, przemysł energetyczny, górnictwo, technologie informatyczno-komunikacyjne, farmację, tekstylia i odzież, jak również drewno i meble. Serbia posiada rozwiniętą infrastrukturę i już w czasach komunizmu miała silne kontakty z gospodarkami Europy Zachodniej. Poza różnorodnymi zachętami dla inwestorów Serbia wprowadziła niski jednolity podatek dochodowy od osób prawnych, trzeba jednak zaznaczyć, że ryzyko polityczne i walutowe wciąż istnieją i muszą być brane pod uwagę przy planach wejścia na rynek serbski.

Szacunkowe PKB Serbii na rok 2009 ma wynieść 29,5 mld euro, co przekłada się na 4 000 euro na osobę. Natomiast gospodarka (której największymi sektorami obecnie są górnictwo i produkcja), rozwijająca się w średnim tempie 5,4% rocznie w okresie 2000-2008, ma zmniejszyć się o 2,5% na skutek trudnej sytuacji ekonomicznej na świecie. Rok 2010 wciąż będzie na minusie, jednak oczekuje się, że spadek PKB wyniesie tylko 0,7%. Należy jednak zwrócić uwagę na inny, dużo większy problem serbskiej gospodarki, jakim jest bardzo wysoki deficyt na rachunku obrotów bieżących, sięgający -17,8% PKB, co oznacza wzrost z -10,1% w 2006.

Uważa się, iż Serbia przyciąga najwięcej bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w regionie oraz największe inwestycje od podstaw. Od 2001 całkowita wartość BIZ w Serbii wyniosła 8,16 mld euro. Jest to częściowo rezultat późnego otwarcia się kraju na zachodnich inwestorów po upadku reżimu Miloševića, ale także silnego rozwoju przemysłowego w czasach byłej Jugosławii oraz związków z zachodnimi firmami w tamtym okresie.

Stopa bezrobocia w Serbii w 2008 została odnotowana na stosunkowo wysokim poziomie 18%, co jest typowe wśród państw byłej Jugosławii z powodu rozległej szarej strefy i problemów strukturalnych w gospodarce. Liczba bezrobotnych Serbów, po spadku w okresie przed 2008, według prognoz ma znów wzrosnąć z powodu kurczącej się gospodarki – odpowiednio do 21% i 21,5% w 2009 i 2010.

Stopa inflacji, osiągnąwszy 11,7% w 2008, ma wzrosnąć do 20% w 2009 i 17,5% w roku kolejnym. Odwróci to tendencję spadkową zaobserwowaną przed 2008, natomiast nie przewiduje się wystąpienia hiperinflacji, kojarzonej z Serbią w latach 1989-1994.

Środowisko społeczne

Serbia, przy ludności liczącej 10 mln, jest zamieszkana głównie przez Serbów, chociaż występują tu również mniejszości narodowe, takie jak Węgrzy, Bośniacy, Romowie, Chorwaci, Czesi i Słowacy, Macedończycy, Bułgarzy czy Rumuni. Północna prowincja Wojwodina jest szczególnie zróżnicowana pod względem etnicznym i religijnym.
Serbię uważa się za jedno z najbardziej zróżnicowanych państw Europy, jako że różne regiony kraju pozostają kosmopolityczne. Przykładem tego jest Kosowo, gdzie 90% mieszkańców to muzułmanie, a także Prowincja Autonomiczna Wojwodina – w dużym stopniu katolicka lub protestancka, podczas gdy mieszkańcy regionów Serbii środkowej i Belgradu są w ogromnej większości prawosławni.
Serbskie góry i wioski są głównymi atrakcjami dla zwiedzających; turystyka odgrywa w Serbii coraz ważniejszą rolę dzięki najbardziej znanym ośrodkom górskim, jak Zlatibor, Kopaonik, oraz Tara. Największe miasta, takie jak Belgrad, Nowy Sad i Nisz, a także wiejskie obszary Serbii cieszą się rosnącą popularnością wśród turystów. W 2007 roku odwiedziło Serbię 2,2 miliony turystów – o 15% więcej, niż w 2006.
Serbski system edukacji obejmuje szkolnictwo podstawowe, średnie i wyższe. Na siedmiu państwowych i siedmiu prywatnych uniwersytetach w Serbii studiuje łącznie 230 000 studentów. Wskaźnik piśmienności wśród mieszkańców Serbii wynosi 98% według danych Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP).

Infrastruktura i środowisko technologiczne

Infrastruktura w Serbii składa się głównie z sieci kolejowej, która w 2006 miała długość 3 800 km, oraz sieci dróg o łącznej długości 37 937 km, w tym 560 km autostrad i dróg ekspresowych. W 2007 w Serbii było 2 830 721 stacjonarnych linii telefonicznych; jednak szeroko rozpowszechnione były również telefony komórkowe – ponad 7,5 mln użytkowników.

89% serbskich gospodarstw domowych ma stacjonarne linie telefoniczne, 42% gospodarstw posiada komputery, 33% używa internetu, a 42% ma telewizję kablową. Najnowocześniejszy sposób komunikacji – internet – w 2006 miał 1,4 mln użytkowników, a w 2005 zarejestrowano 22 046 serwerów.

Środowisko polityczne

21 maja 2006 roku, Republika Czarnogóry przeprowadziła udane referendum w sprawie niepodległości, w wyniku którego proklamowała niepodległość 3 czerwca. W konsekwencji, parlament Serbii orzekł, iż Republika Serbii jest kontynuacją federacji oraz zmienił nazwę państwa z „Serbia i Czarnogóra” na „Republika Serbii”. Serbia zachowała członkostwo Serbii i Czarnogóry we wszystkich międzynarodowych organizacjach i instytucjach.

Po trwającym rok rozwoju sytuacji w Kosowie, 17 lutego 2008 lokalny parlament – Zgromadzenie Kosowa – ogłosiło swoją niepodległość. Ten akt został uznany przez ponad 50 krajów na świecie, jakkolwiek Serbia wciąż go nie zaakceptowała.

Republika Serbska jest demokracją parlamentarną o systemie wielopartyjnym, gdzie premier jest głową rządu. Władza wykonawcza jest w rękach rządu. Władzę ustawodawczą piastuje zarówno rząd, jak serbskie Zgromadzenie Narodowe, złożone z 250 deputowanych, wybieranych na czteroletnią kadencję. System sądowniczy jest niezależny od systemu wykonawczego i prawodawczego.

Po rozpadzie radykalnej frakcji w parlamencie, kiedy to 17 jej członków utworzyło nowe ugrupowanie parlamentarne pod kierownictwem Tomislava Nikolića, stabilność polityczna Serbia ma dużą szansę na poprawę. Daje to dobre perspektywy na lepszą współpracę z Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości w Hadze oraz na otrzymanie statusu państwa kandydackiego w 2009 roku. Obecnie Serbia jest poza Unią Europejską, z planami akcesji.

Dane ogólne

Powierzchnia: 77 474 km²
Liczba ludności: 10,16 mln (w tym ludność Kosowa - dane z 2008)
Stolica: Belgrad
Języki: serbski 95%, albański 5%
Skład etniczny: Serbowie 82,9%, Węgrzy 3,9%, Bośniacy 1,8%, Romowie 1,5%, Jugosłowianie 1%, pozostali 8,9%
Państwa ościenne: Węgry 151 km, Rumunia 476 km, Bułgaria 318 km, Macedonia 62 km, Kosowo 352 km, Czarnogóra 124 km, Bośnia and Hercegowina 302 km, Chorwacja 241 km

Główne wskaźniki ekonomiczne

	2006	2007	2008	2009f	2010f
PKB (EUR mld)	23,5	29,1	33,5	29,5	29,4
Ludność (mln)	7,4	7,4	7,4	7,4	7.4
PKB per capita (EUR)	3 177	3 946	4 552	4 003	3 993
PKB (w cenach stałych r-d-r %)	5,6	7,1	5,5	-2,5	-0,7
Eksport, wartości realne, r-d-r (%)	12,7	6,5	11,7	7,8	6,5
Stopa referencyjna banku centralnego	14,00	10,00	17,75	20,00	17,50
Wynagrodzenie miesięczne, nominalnie (EUR)	376	484	561	493	491
Stopa bezrobocia (%)	20,9	18,1	18,0	21,0	21,5
BIZ netto (EUR mld)	3,4	1,8	1,9	1,1	1,3
BIZ % PKB	14,4	6,3	5,6	3,7	4,4
Rezerwy walutowe (EUR mld)	9,0	9,6	8,2	8,0	8,0
Rezerwy walutowe/dług zagraniczny brutto (%)	60,6	54,2	37,4	35,2	32,3
Kurs wymiany średni do USD	67,19	58,34	55,40	75,22	78,71
Kurs wymiany średni do EUR	84,42	79,98	81,49	97,58	103,50

Ostatnia aktualizacja: II kwartał 2009

Przydatne informacje

Waluta: legalnie dinar serbski (RSD), de facto euro (EUR)
Strefa czasowa: GMT +1
Kod telefoniczny: +381


Jeśli chcieliby Państwo dowiedzieć się więcej na temat możliwości wejścia na rynek serbski, prosimy o bezpośredni kontakt:
tel. (48 12) 618 90 80
faks (48 12) 618 90 08
e-mail: info@pmr-r.com

---

---

Serbia badania rynku
PMR Research to firma badawcza oferująca pełną gamę usług badawczych (badania ilościowe i jakościowe), a także usługi wyszukiwania informacji i przygotowywania analiz branżowych w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. PMR Research realizuje badania konsumenckie (takie jak np. badania satysfakcji, segmentacja rynku, badania wizerunku marki, produktu i inne) i badania firm (business to business) oraz przygotowuje kompleksowe analizy branżowe.

Serbia konsulting
PMR Consulting specjalizuje się w usługach doradczych dla firm zainteresowanych inwestycjami w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Typowe projekty konsultingowe obejmują doradztwo strategiczne przy bezpośrednich inwestycjach zagranicznych, zarówno przy fuzjach i przejęciach, jak i przy inwestycjach typu greenfield. PMR Consulting specjalizuje się również w usługach badania otoczenia konkurencyjnego, poszukiwaniu partnerów biznesowych, dystrybutorów i potencjalnych dostawców.

Serbia raporty rynkowe
PMR Publications wydaje najwyższej jakości publikacje biznesowe na temat rynków Europy Środkowo-Wschodniej oraz innych atrakcyjnych pod względem inwestycyjnym rynków na świecie. Produkty PMR Publications to raporty analityczne, newsletter'y i serwisy internetowe dotyczące rynku budowlanego, rynku IT i telekomunikacyjnego, rynku farmaceutycznego i medycznego, rynku handlu detalicznego i rynku FMCG.